AN ANALYSIS OF BELIEFS ABOUT THE BECOMING-GROUND (BHAVA-BHUMI) BASED ON THERAVADA BUDDHIST PHILOSOPHY

Abstract

The objectives of the research were: 1) to study the concept of belief, 2) to examine the realms of existence according to Theravada Buddhist philosophy, and 3) to analyze beliefs concerning the realms of existence within the framework of Theravada Buddhist philosophy. This study employs a qualitative research approach, focusing primarily on the study and analysis of data derived from the Tipitaka, as well as related texts and documents. The collected data are analyzed and synthesized, and the findings are presented in a descriptive manner. The research findings revealed that : 1) The concept of belief is an essential attribute in guiding an individual’s way of life. For Buddhists, a particularly significant form of belief is confidence in the Buddha, known as Tathāgata-bodhi-saddhā, which is faith in the Buddha’s enlightened wisdom. Once one has confidence in the Buddha’s enlightenment, one must also have confidence in His teachings, namely the doctrine of action (kamma-saddhā), the doctrine of the results of action (vipāka-saddhā), and the doctrine that beings are the owners of their own actions (kammassakatā-saddhā). These teachings are affirmed by the Buddha and are principles that can be examined and verified. 2) The realms of existence according to Theravada Buddhist philosophy explain the paths leading beings to rebirth in three realms (ti-bhūmi): (1) the sensual realm (kāma-bhūmi), (2) the form realm (rūpa-bhūmi), and (3) the formless realm (arūpa-bhūmi). The term “world” or “realm” refers to the dweling place of beings and indicates a concrete, physical dimension. In contrast, the notion of “existence” (bhava) represents an abstract, mental condition, while the term “bhūmi,” meaning level or plane, signifies both a physical location and, in terms of mental states, levels of consciousness or life conditions. These levels reflect mental states in an abstract sense and indicate fortunate realms (sugati) for those who perform wholesome deeds and uphold moral conduct. 3) An analysis of beliefs concerning the realms of existence in Theravada Buddhist philosophy shows that forms of life do not exist solely in the human world but also in numerous realms that cannot be perceived through ordinary sense faculties. These realms become apparent to humans and other beings after death, with past actions (kamma) serving as the determining factor of rebirth in subsequent existences. Belief in the three realms of existence constitutes an essential component of Right View (sammā-diṭṭhi). Individuals who possess Right View are characterized by correct beliefs concerning these fundamental doctrines.

วิทยานิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์ดังต่อไปนี้ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับความเชื่อ 2) เพื่อศึกษาภพภูมิตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท และ 3) เพื่อวิเคราะห์ความเชื่อเกี่ยวกับภพภูมิตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก ตำราและเอกสารที่เกี่ยวข้องเป็นหลัก แล้วนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์สังเคราะห์แล้วนำเสนอในเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า : 1) แนวคิดเกี่ยวกับความเชื่อเป็นคุณสมบัติที่สำคัญต่อการดำเนินชีวิตของแต่ละบุคคลในฐานะที่เป็นคุสมบัติอย่างยิ่งของพุทธศาสนิกชนก็คือความเชื่อมั่นในพระพุทธเจ้าซึ่งเรียกว่า ตถาคตโพธิสัทธา คือความเชื่อพระปัญญาตรัสรู้ของพระตถาคต เมื่อเชื่อมั่นในการตรัสรู้ของพระองค์แล้วก็ต้องเชื่อมั่นในหลักคำสอนของพระองค์ด้วย ได้แก่ คำสอนสอนเรื่องกรรม (กัมมสัทธา) เรื่องผลของกรรม (วิปากสัทธา) และเรื่องกรรมของแต่ละบุคคล (กัมมัสสกทาสัทธา) ซึ่งเป็นหลักคำสอนที่พระองค์ทรงรับรองและสามารถพิสูจน์ได้ 2) ภพภูมิตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท ที่อธิบายถึงเป็นทางนําสัตว์ไปเกิดใน 3 ภูมิ หรือไตรภูมิ ภูมิประกอบด้วย 1) กามภูมิ 2) รูปภูมิ และ 3) อรูปภูมิ หรือโลกเป็นสถานที่อยู่ ของสัตว์นั้นบ่งชี้ถึงสถานที่ซึ่งมีลักษณะเป็นรูปธรรม ส่วนในความหมายของภาวะชีวิตของสัตว์นั้น ภพจะแสดงภาวะเชิงนามธรรมและคําว่า “ภูมิ” ในความหมายของชั้นหรือแผ่นดินนั้นบ่งถึงสถานที่เชิง รูปธรรม ในความหมายของชั้นแห่งจิต ระดับจิตใจหรือระดับชีวิตนั้นจะแสดงถึงภาวะทางจิตในเชิงนามธรรม บ่งชี้ภพฝ่ายสุคติสําหรับผู้ทํากรรมดีมีศีลธรรม 3) วิเคราะห์ความเชื่อเกี่ยวกับภพภูมิตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท รูปแบบของสิ่งมีชีวิตไม่ได้มีอยู่แต่ ในโลกนี้เท่านี้ หากแต่ยังภพที่เราไม่สามารถรับรู้ได้ด้วยประสาทสัมผัสอีกจํานวนมากซึ่งภพเหล่านี้จะปรากฏแก่มนุษย์และสิ่งมีชีวิตทั้งหลายในเบื้องหลังความตาย โดยมีกรรมที่ได้เคยทําไว้เป็นตัวกําหนด ว่าในชีวิตหลังความตาย สัตว์ไปเกิดในภพใดต่อไป ความเชื่อในภพทั้ง 3 นี้จัดเป็นส่วนหนึ่งของ สัมมาทิฏฐิ บุคคลที่มีสัมมาทิฏฐิจะประกอบด้วยคุณสมบัติของความเชื่อเรื่องต่าง ๆ