THE PRINCIPLES OF RAJA-SANGAHAVATTHU FOR COMMUNITY DEVELOPMENT IN DAEN SA-NGUAN SUBDISTRICT, RANOT DISTRICT, SONGKHLA PROVINCE

Abstract

The research entitled “An Analysis of the Principles of Raja-Sangkhavatthu Dhamma for Community Development in Daen Sa-nguan Subdistrict, Ranot District, Songkhla Province” aimed 1) to study concepts and theories related to community development. 2) to examine the principles of Raja-Sangkhavatthu Dhamma as presented in the Tipitaka, and 3) to analyze the application of the principles of Raja-Sangkhavatthu Dhamma in community development in Daen Sa-nguan Subdistrict, Ranot District, Songkhla Province. This study employed a qualitative research approach. Data were collected through documentary research from primary sources, including the Tipitaka, commentaries, and Buddhist doctrinal texts, as well as secondary sources such as books, research studies, and relevant academic articles. Field data were also gathered through in-depth interviews with 20 key informants consisting of religious leaders, community leaders, Buddhist scholars, and community representatives. The research findings were as follows: 1) Findings from the analysis of concepts and theories related to community development revealed that community development in Daen Sa-nguan Subdistrict is people-centered and encompasses key dimensions including participation, empowerment, the utilization of community potential and capital, and self-reliance combined with social unity. The community provides continuous opportunities for public participation through religious activities, traditional ceremonies, and public activities. Although participation is largely at the level of involvement in implementation rather than policy-level decision making, it serves as an important foundation for sustainability. Empowerment through learning forums and training activities enhances confidence and social roles among community members. Moreover, the community possesses social, cultural, human, and natural resource capital that serves as a foundation for development, reduces dependence on external resources, and strengthens local identity. Consequently, unity and self-reliance constitute fundamental bases for community strength and sustainable development. 2) Findings from the analysis of Raja-Sangkhavatthu Dhamma in the Tipitaka indicated that the application of the four principles of Raja-Sangkhavatthu Dhamma provides a clear and concrete framework for community development. Sassamedha supports livelihood security and basic necessities through the use of local resources and wisdom, although limitations remain in terms of income stability, production costs, and market access. Purisamedha focuses on human development and leadership enhancement through participation and knowledge transmission, leading to the emergence of local sub-leaders and reducing reliance on a single individual. Sammapasa reflects unity and social cohesion within the community, serving as vital social capital for cooperation and network building. Meanwhile, Vajapeya emphasizes polite and constructive communication, which fosters trust and participation, although further development of two-way communication is recommended. 3) Findings from the integrative analysis demonstrated that Raja-Sangkhavatthu Dhamma can be appropriately applied as a conceptual framework for community development in Daen Sa-nguan Subdistrict by systematically linking material security with human and social strength. Sassamedha strengthens the economic base and basic living conditions; Purisamedha enhances human capacity and community leadership; Sammapasa promotes unity and cooperative networks; and Vajapeya builds trust through polite and constructive communication. When these four principles are integrated, community development can proceed continuously with stability and ultimately lead to long-term sustainability.

การวิจัยเรื่อง วิเคราะห์หลักราชสังคหวัตถุธรรมในการพัฒนาชุมชน ตำบลแดนสงวน อำเภอระโนด จังหวัดสงขลา มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาชุมชน 2) เพื่อศึกษาหลักราชสังคหวัตถุธรรมจากพระไตรปิฎก และ 3) วิเคราะห์การประยุกต์ใช้หลักราชสังคหวัตถุธรรมในการพัฒนาชุมชนตำบลแดนสงวน อำเภอระโนด จังหวัดสงขลา การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีการศึกษาค้นคว้าเอกสารจากแหล่งข้อมูลขั้นปฐมภูมิ ได้แก่ พระไตรปิฎก อรรถกถา และเอกสารทางพระพุทธศาสนา รวมถึงแหล่งข้อมูลขั้นทุติยภูมิ ได้แก่ หนังสือ งานวิจัย และบทความทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง ควบคู่กับการเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนามด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 รูป/คน ประกอบด้วยผู้นำทางศาสนา ผู้นำชุมชน นักวิชาการทางด้านศาสนา และตัวแทนชุมชน ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการวิเคราะห์ข้อมูลจากการศึกษาแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาชุมชน พบว่า การพัฒนาชุมชน ตำบลแดนสงวน มีลักษณะยึดคนในชุมชนเป็นศูนย์กลาง ครอบคลุมมิติการมีส่วนร่วม การเสริมพลัง การใช้ศักยภาพและทุนชุมชน และการพึ่งพาตนเองควบคู่ความสามัคคี ชุมชนเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนา ประเพณี และกิจกรรมสาธารณะอย่างต่อเนื่อง แม้การมีส่วนร่วมส่วนใหญ่อยู่ในระดับการเข้าร่วมปฏิบัติมากกว่าการตัดสินใจเชิงนโยบาย แต่เป็นฐานสำคัญของความยั่งยืน การเสริมพลังผ่านเวทีเรียนรู้และการอบรมช่วยเพิ่มความมั่นใจและบทบาทของประชาชน ชุมชนยังมีทุนทางสังคม วัฒนธรรม มนุษย์ และทรัพยากรธรรมชาติเป็นฐานพัฒนา ลดการพึ่งพาภายนอก และเสริมอัตลักษณ์ ความสามัคคีและการพึ่งพาตนเองจึงเป็นรากฐานของความเข้มแข็งและการพัฒนา 2) ผลการวิเคราะห์ข้อมูลจากการศึกษาหลักราชสังคหวัตถุธรรมในพระไตรปิฎก พบว่า การประยุกต์ใช้หลักราชสังคหวัตถุธรรม 4 สามารถอธิบายแนวทางการพัฒนาชุมชนได้อย่างชัดเจนและเป็นรูปธรรม โดย สัสสเมธะ สนับสนุนการสร้างความมั่นคงด้านอาชีพและปัจจัยพื้นฐานบนฐานทรัพยากรและภูมิปัญญาท้องถิ่น แม้ยังมีข้อจำกัดด้านรายได้ ต้นทุน และการตลาด ปุริสเมธะ มุ่งพัฒนาคนและเสริมสร้างผู้นำผ่านการมีส่วนร่วมและการถ่ายทอดความรู้ ก่อให้เกิดผู้นำย่อยและลดการพึ่งพาบุคคลเดียว สัมมาปาสะ สะท้อนความสามัคคีและความผูกพันของคนในชุมชน อันเป็นทุนทางสังคมสำคัญต่อการทำงานร่วมกันและการสร้างเครือข่าย ขณะที่ วาชเปยะ เน้นการสื่อสารสุภาพและสร้างสรรค์ซึ่งช่วยเสริมความไว้วางใจและการมีส่วนร่วม โดยควรพัฒนาการสื่อสารแบบสองทางให้มากยิ่งขึ้น 3) ผลการวิเคราะห์เชิงบูรณาการพบว่า หลักราชสังคหวัตถุธรรมสามารถใช้เป็นกรอบแนวคิดในการพัฒนาชุมชนตำบลแดนสงวนได้อย่างเหมาะสม โดยเชื่อมโยงความมั่นคงทางวัตถุกับความเข้มแข็งทางคนและสังคมอย่างเป็นระบบ หลักสัสสเมธะช่วยเสริมฐานเศรษฐกิจและปัจจัยพื้นฐานของชีวิต หลักปุริสเมธะมุ่งพัฒนาศักยภาพคนและผู้นำชุมชน หลักสัมมาปาสะส่งเสริมความสามัคคีและเครือข่ายความร่วมมือ ขณะที่หลักวาชเปยะช่วยสร้างความไว้วางใจผ่านการสื่อสารที่สุภาพและสร้างสรรค์ เมื่อบูรณาการทั้งสี่หลักร่วมกัน จะทำให้การพัฒนาชุมชนดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง และมีเสถียรภาพ