Household Economic Capacity Development Based on the Principles of Samajīvitā of Buddhists in Wat Charanaram Community, Han Pho Subdistrict, Khao Chaison District, Phatthalung Province

Abstract

This thesis had three objectives: (1) to study the household economic conditions of Buddhists in the Wat Charanaram Community, Han Pho Subdistrict, Khao Chaison District, Phatthalung Province; (2) to study the principle of Samajīvita in Theravāda Buddhist scriptures; and (3) to analyze the development of household economic potential through the principle of Samajīvita among Buddhists in the Wat Charanaram Community, Han Pho Subdistrict, Khao Chaison District, Phatthalung Province. This study employed a qualitative research methodology. Data were collected from the Tipiṭaka, relevant documents, and related research, together with field research. The key informants consisted of 15 monks and laypersons selected through purposive sampling. The research instrument was a structured in-depth interview. The data were analyzed using content analysis and the findings were presented through an inductive descriptive-analytical approach. The results showed that: 1) Regarding the household economic conditions of Buddhists in the Wat Charanaram Community, the findings revealed that the community possesses several fundamental forms of capital conducive to development, including a simple way of life, mutually supportive relationships, livelihoods based on local labor and resources, and the temple and Buddhism serving as spiritual centers and important sources of social capital. However, households continue to face a number of economic problems. In particular, income from agriculture and wage labor is uncertain and fluctuates according to seasonal conditions and market situations. Some households have insufficient income to cover their expenses, carry debt burdens, lack skills in financial planning and income–expenditure management, and lack adequate knowledge and discipline concerning savings. In addition, continued dependence on external economic factors makes households vulnerable to economic changes. Therefore, there is a need to systematically strengthen their capacity for household economic management. 2) Regarding the principle of Samajīvita in Theravāda Buddhist scriptures, the findings showed that Samajīvita is a Buddhist principle concerning living in a manner appropriate to one’s economic status, knowing how to estimate and balance income and expenditure, avoiding extravagant spending beyond one’s means, and avoiding an excessively deprived way of life. Samajīvita appears in the Dīghajāṇu Sutta, also known as the Vyagghapajja Sutta, in the Aṅguttara Nikāya, Aṭṭhakanipāta, in the context of four principles conducive to welfare and happiness in the present life: Uṭṭhāna-sampadā, accomplishment in diligence; Ārakkha-sampadā, accomplishment in the protection of wealth; Kalyāṇamittatā, association with good friends; and Samajīvita, balanced living appropriate to one’s means. These four principles are mutually related in promoting stability for householders: being diligent in earning wealth through honest means, protecting acquired wealth, associating with virtuous people, and managing income and expenditure in an appropriate and balanced manner. The scriptural passage further explains that Samajīvita involves understanding the causes of the increase and decline of wealth and ensuring that expenditure does not exceed income. 3) Regarding the analysis of household economic potential development through the principle of Samajīvita, content analysis of the responses of the key informants yielded three major themes supporting the development of household economic potential: diligence, protection of wealth, and association with good, moral, and virtuous people. These correspond respectively to Uṭṭhāna-sampadā, Ārakkha-sampadā, and Kalyāṇamittatā. Diligence forms the foundation for occupational engagement, skill development, and income generation. Protection of wealth enables households to develop spending discipline, plan income and expenditure, cultivate saving habits, and use resources efficiently. Association with virtuous people functions as social capital that promotes learning, honest livelihoods, mutual assistance, and appropriate economic behavior. When these three components are developed together with the practice of Samajīvita, households are better able to manage income and expenditure appropriately, live moderately, build resilience against economic risks, and strengthen self-reliance, thereby contributing to economic stability and a sustainable quality of life.

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาสภาพเศรษฐกิจครัวเรือนของพุทธศาสนิกชนชุมชนวัดจรณาราม ตำบลหานโพธิ์ อำเภอเขาชัยสน จังหวัดพัทลุง 2) เพื่อศึกษาหลักสมชีวิตาในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท 3) เพื่อวิเคราะห์การพัฒนาศักยภาพเศรษฐกิจครัวเรือนด้วยหลักสมชีวิตาของพุทธศาสนิกชนชุมชนวัดจรณาราม ตำบลหานโพธิ์ อำเภอเขาชัยสน จังหวัดพัทลุง การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก เอกสาร และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ร่วมกับการศึกษาภาคสนาม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 15 รูป/คน เลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและนำเสนอผลด้วยวิธีพรรณนาวิเคราะห์เชิงอุปนัยผลการวิจัยพบว่า1) สภาพเศรษฐกิจครัวเรือนของพุทธศาสนิกชนชุมชนวัดจรณาราม พบว่า ชุมชนมีทุนพื้นฐานที่เอื้อต่อการพัฒนา ได้แก่ วิถีชีวิตที่เรียบง่าย ความสัมพันธ์แบบช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การประกอบอาชีพโดยใช้แรงงานและทรัพยากรในท้องถิ่น ตลอดจนมีวัดและพระพุทธศาสนาเป็นศูนย์กลางทางจิตใจและเป็นทุนทางสังคมของชุมชน อย่างไรก็ตาม ครัวเรือนยังเผชิญปัญหาทางเศรษฐกิจหลายประการ โดยเฉพาะรายได้จากการเกษตรและการรับจ้างที่ไม่แน่นอนและผันผวนตามฤดูกาลและภาวะตลาด รายได้บางส่วนไม่เพียงพอต่อรายจ่าย มีภาระหนี้สิน ขาดทักษะในการวางแผนและบริหารจัดการรายรับ–รายจ่าย ขาดความรู้และวินัยด้านการออม ตลอดจนยังพึ่งพาปัจจัยทางเศรษฐกิจจากภายนอก ทำให้ครัวเรือนมีความเปราะบางต่อความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาศักยภาพด้านการจัดการเศรษฐกิจครัวเรือนอย่างเป็นระบบ2) หลักสมชีวิตาในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท พบว่า สมชีวิตาเป็นหลักธรรมว่าด้วยการดำรงชีวิตให้เหมาะสมกับฐานะทางเศรษฐกิจ รู้จักประมาณรายรับและรายจ่าย ให้รายได้และรายจ่ายมีความสมดุล ไม่ใช้จ่ายอย่างฟุ่มเฟือยเกินกำลัง และไม่ดำรงชีวิตอย่างฝืดเคืองเกินสมควร หลักสมชีวิตาปรากฏใน ทีฆชาณุสูตร หรือพยัคฆปัชชสูตร อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต ในบริบทของธรรมที่เป็นไปเพื่อประโยชน์และความสุขในปัจจุบัน 4 ประการ ได้แก่ อุฏฐานสัมปทา ความถึงพร้อมด้วยความขยันหมั่นเพียร อารักขสัมปทา ความถึงพร้อมด้วยการรักษาทรัพย์ กัลยาณมิตตตา ความมีมิตรดี และสมชีวิตา การดำรงชีวิตอย่างเหมาะสมกับฐานะ โดยหลักธรรมทั้ง 4 ประการมีความสัมพันธ์ในการสร้างความมั่นคงแก่ผู้ครองเรือน กล่าวคือ ขยันในการแสวงหาทรัพย์โดยสุจริต รู้จักรักษาทรัพย์ อยู่ในสภาพแวดล้อมของกัลยาณมิตร และบริหารรายได้กับรายจ่ายอย่างพอเหมาะพอดี ทั้งนี้ ตัวบทที่ใช้ในวิทยานิพนธ์เองระบุสาระของสมชีวิตาว่าให้รู้ทางเจริญและทางเสื่อมแห่งโภคทรัพย์ และให้รายจ่ายไม่เกินรายได้3) การวิเคราะห์การพัฒนาศักยภาพเศรษฐกิจครัวเรือนด้วยหลักสมชีวิตา พบว่า จากการวิเคราะห์เนื้อหาคำตอบของผู้ให้ข้อมูลสำคัญ สามารถสังเคราะห์ประเด็นสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพเศรษฐกิจครัวเรือนได้ 3 ประเด็น ได้แก่ ความขยันหมั่นเพียร การรักษาทรัพย์ และการคบค้าสมาคมกับคนดีมีศีลธรรมและคุณธรรม ซึ่งสอดคล้องกับอุฏฐานสัมปทา อารักขสัมปทา และกัลยาณมิตตตา ตามลำดับ โดยความขยันหมั่นเพียรเป็นพื้นฐานของการประกอบอาชีพ การพัฒนาทักษะ และการสร้างรายได้ การรักษาทรัพย์ช่วยให้ครัวเรือนมีวินัยในการใช้จ่าย วางแผนรายรับ–รายจ่าย รู้จักออม และใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ส่วนการคบค้าสมาคมกับคนดีเป็นทุนทางสังคมที่ช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ การประกอบอาชีพสุจริต การช่วยเหลือเกื้อกูล และพฤติกรรมทางเศรษฐกิจที่เหมาะสม เมื่อองค์ประกอบทั้งสามได้รับการพัฒนาควบคู่กับการดำเนินชีวิตตามหลักสมชีวิตา ย่อมช่วยให้ครัวเรือนสามารถบริหารรายได้และรายจ่ายได้อย่างเหมาะสม ดำเนินชีวิตอย่างพอประมาณ สร้างภูมิคุ้มกันต่อความเสี่ยงทางเศรษฐกิจ และเพิ่มความสามารถในการพึ่งพาตนเอง อันนำไปสู่ความมั่นคงทางเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืน