The Application of King Mongkut's Soft Power in Preserving Siam's Sovereignty Against Western Colonialism

Abstract

This dissertation, entitled “The Application of King Rama IV’s Soft Power in Preserving Siam’s Independence from Western Colonialism,” pursues three objectives: (1) to examine Western colonial expansion toward Siam during the reign of King Rama IV (King Mongkut); (2) to investigate the application of soft power by King Rama IV in preserving Siam’s independence from Western colonial encroachment; and (3) to derive lessons for the application of soft power as a strategic instrument for contemporary Thailand. This study employs a qualitative research methodology. It adopts Joseph Nye’s concept of soft power as the principal analytical framework and further develops it to suit the historical context of nineteenth-century Siam. The study focuses on the historical period of King Rama IV’s reign from 1851 to 1868. Research instruments included documentary research, in-depth interviews, and focus group discussions. Key informants consisted of nineteen experts from three groups and eight participants in the focus group discussions, selected through purposive sampling. Data were analyzed through descriptive and interpretive content analysis. The findings reveal that: (1) Western colonialism in the nineteenth century was a structural process that combined both hard power and normative power. The notion of “civilization” was employed as a legitimizing discourse for political, economic, and cultural expansion, placing Siam under multidimensional pressures from Western powers in the areas of diplomacy, trade, and security. (2) King Rama IV strategically applied soft power as an integrated state strategy through five dimensions: culture, political values, foreign policy, education, and knowledge and science. These dimensions were employed to enhance Siam’s credibility, project the image of a civilized state, and secure international recognition. Such efforts played a significant role in mitigating colonial pressures and enabled Siam to preserve its independence in four dimensions: territorial independence, political independence, economic independence, and social independence. (3) An important lesson derived from this study is that soft power can serve as a strategic instrument for medium-sized states in safeguarding national interests and strengthening their bargaining position within the international system. Effective soft power requires a profound understanding of both oneself and external actors, the selective adoption of foreign knowledge and civilization, the strengthening of domestic capacities alongside international image-building, and the pursuit of flexible policies that respond effectively to changing global circumstances.

การวิจัยเรื่อง “การประยุกต์ใช้ซอฟต์พาวเวอร์ของรัชกาลที่ 4 เพื่อรักษาเอกราชของสยามจากการล่าอาณานิคมโดยชาติตะวันตก” มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ (1) เพื่อศึกษาการล่าอาณานิคมของชาติตะวันตกต่อสยามในยุคพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 (2) เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้ซอฟต์พาวเวอร์ของรัชกาลที่ 4 เพื่อรักษาเอกราชของสยามจากการล่าอาณานิคมโดยชาติตะวันตก และ (3) เพื่อถอดบทเรียนเป็นแนวทางการประยุกต์ใช้ซอฟต์พาวเวอร์ของประเทศไทยในยุคปัจจุบัน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดซอฟต์พาวเวอร์ของ Joseph Nye เป็นกรอบการวิเคราะห์ และพัฒนาต่อยอดให้สอดคล้องกับบริบททางประวัติศาสตร์ของสยามในคริสต์ศตวรรษที่ 19 พื้นที่การวิจัยครอบคลุมบริบททางประวัติศาสตร์ของสยามในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ระหว่าง พ.ศ. 2394–2411 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยการวิจัยเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่มเฉพาะ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญจำนวน 19 รูป/คน จาก 3 กลุ่ม และผู้เข้าร่วมสนทนากลุ่มเฉพาะจำนวน 8 รูป/คน ซึ่งคัดเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนาอรรถาธิบาย ผลการวิจัยพบว่า (1) การล่าอาณานิคมของชาติตะวันตกในคริสต์ศตวรรษที่ 19 เป็นกระบวนการเชิงโครงสร้างที่ผสมผสานทั้งฮาร์ดพาวเวอร์และอำนาจเชิงบรรทัดฐาน โดยใช้แนวคิดเรื่อง “ความเป็นอารยะ” เป็นเครื่องมือสร้างความชอบธรรมในการแผ่อิทธิพลทางการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ส่งผลให้สยามต้องเผชิญแรงกดดันจากมหาอำนาจตะวันตกทั้งด้านการทูต การค้า และความมั่นคง (2) พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประยุกต์ใช้ซอฟต์พาวเวอร์ในลักษณะยุทธศาสตร์ของรัฐแบบบูรณาการผ่าน 5 มิติ ได้แก่ วัฒนธรรม ค่านิยมทางการเมือง นโยบายต่างประเทศ การศึกษา และวิทยาการ เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ ภาพลักษณ์ความเป็นรัฐอารยะ และการยอมรับจากนานาอารยประเทศ อันส่งผลให้สยามสามารถลดแรงกดดันจากการล่าอาณานิคม และรักษาเอกราชไว้ได้ใน 4 มิติ ได้แก่ เอกราชทางดินแดน เอกราชทางการเมืองการปกครอง เอกราชทางเศรษฐกิจ และเอกราชทางสังคม และ (3) บทเรียนสำคัญจากกรณีศึกษานี้คือ ซอฟต์พาวเวอร์สามารถเป็นยุทธศาสตร์สำคัญของรัฐขนาดกลางในการรักษาผลประโยชน์แห่งชาติและเสริมสร้างอำนาจต่อรองในระบบระหว่างประเทศ โดยต้องอาศัยการรู้เขารู้เราอย่างลึกซึ้ง การเปิดรับความรู้และอารยธรรมจากภายนอกอย่างเลือกสรร การพัฒนาศักยภาพภายในประเทศควบคู่กับการสร้างภาพลักษณ์ในเวทีระหว่างประเทศ ตลอดจนการดำเนินนโยบายที่มีความยืดหยุ่นและสอดคล้องกับบริบทการเปลี่ยนแปลงของโลก