AN ANALYSIS OF STRESS MANAGEMENT BASED ON THE FOUR NOBLE TRUTHS IN THERAVADA BUDDHIST PHILOSOPHY

Abstract

The thesis entitled An Analysis of Stress Management Based on the Four Noble Truths in Theravada Buddhist Philosophy aimed to: (1) study the theoretical concepts of stress management, (2) examine the Four Noble Truths in Theravada Buddhist philosophy, and (3) analyze stress management based on the Four Noble Truths in Theravada Buddhist philosophy. This study employed a qualitative research methodology through documentary research based on the Tipitaka, commentaries, academic texts, and related research works, together with in-depth interviews with qualified experts. The results of study were shown as follows: 1. Stress management theories explain that stress is a physical and psychological response to situations perceived as demanding or threatening. Stress may arise from both internal and external factors and affects physical health, mental well-being, behavior, and social relationships. Effective stress management should therefore encompass physical, psychological, and social dimensions in a balanced and holistic manner. 2. The Four Noble Truths in Theravada Buddhist philosophy consist of Dukkha (suffering), Samudaya (the cause of suffering), Nirodha (the cessation of suffering), and Magga (the path leading to the cessation of suffering). These principles provide a systematic framework for understanding problems, identifying their causes, realizing the possibility of their cessation, and practicing a path toward liberation from suffering. 3. The analysis of stress management based on the Four Noble Truths indicates that this doctrine can be applied as a systematic process for managing stress. The process begins with recognizing and accepting stress, identifying its underlying causes, aiming at the cessation of stress, and practicing the Noble Eightfold Path as a means of developing physical, mental, and behavioral balance. Consequently, individuals are able to manage stress effectively and enhance their quality of life in a sustainable manner.

วิทยานิพนธ์เรื่อง วิเคราะห์การจัดการความเครียดตามหลักอริยสัจ 4 ในพุทธปรัชญาเถรวาท มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับการจัดการความเครียด 2) ศึกษาหลักอริยสัจ 4 ในพุทธปรัชญาเถรวาท และ 3) วิเคราะห์การจัดการความเครียดตามหลักอริยสัจ 4 ในพุทธปรัชญาเถรวาท การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก อรรถกถา ตำราวิชาการ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง พร้อมทั้งใช้ข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิประกอบการวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า: 1. แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับการจัดการความเครียดอธิบายว่า ความเครียดเป็นภาวะตอบสนองของร่างกายและจิตใจต่อสิ่งเร้าหรือสถานการณ์ที่ก่อให้เกิดความกดดัน โดยมีสาเหตุจากทั้งปัจจัยภายในและภายนอก ส่งผลกระทบต่อสุขภาพกาย จิตใจ พฤติกรรม และความสัมพันธ์ทางสังคม การจัดการความเครียดที่มีประสิทธิภาพควรครอบคลุมมิติด้านกาย จิตใจ และสังคมอย่างสมดุล 2. หลักอริยสัจ 4 ในพุทธปรัชญาเถรวาทประกอบด้วย ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค ซึ่งเป็นหลักธรรมสำคัญที่อธิบายสภาพปัญหา สาเหตุของปัญหา ภาวะความดับทุกข์ และแนวทางปฏิบัติเพื่อความพ้นทุกข์ โดยสามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็นกรอบในการวิเคราะห์และแก้ไขปัญหาชีวิตได้อย่างเป็นระบบ 3. การวิเคราะห์การจัดการความเครียดตามหลักอริยสัจ 4 พบว่า สามารถประยุกต์ใช้เป็นกระบวนการจัดการความเครียดได้อย่างเป็นลำดับ เริ่มจากการตระหนักรู้และยอมรับปัญหาความเครียด การวิเคราะห์สาเหตุของความเครียด การมุ่งสู่การลดและดับความเครียด และการปฏิบัติตามแนวทางแห่งอริยมรรคมีองค์ 8 อันเป็นหนทางพัฒนากาย จิตใจ และพฤติกรรมให้เกิดความสมดุล ส่งผลให้บุคคลสามารถจัดการความเครียดได้อย่างเหมาะสม และดำรงชีวิตได้อย่างมีคุณภาพและยั่งยืน