INTEGRATING BUDDHIST AESTHETICS THAT INFLUENCING THE WAY OF LIFE OF FANG CITY COMMUNITY IN THE CONTEXT OF CONTEMPORARY LANNA SOCIETY

Abstract

This dissertation aims to: (1) examine Buddhist aesthetics as manifested in the artistic traditions of Fang City; (2) investigate the way of life of the Fang community within the context of contemporary Lanna society; (3) analyze the integration of Buddhist aesthetics influencing the community’s way of life; and (4) propose a body of knowledge concerning the integration of Buddhist aesthetics with community life in the contemporary Lanna context. This study employs a qualitative research approach. Data were collected through documentary research and in-depth interviews with sixteen key informants, including local artisans, Buddhist monks, scholars specializing in art and Buddhism, and community members who play active roles in local cultural and religious activities. The collected data were analyzed and synthesized within the conceptual framework of Buddhist aesthetics and the socio-cultural context of Lanna culture. The findings reveal that Buddhist aesthetics manifested in the artistic traditions of Fang City represent an integration of Buddhist doctrinal principles with the concept of beauty grounded in Theravāda Buddhist philosophy, which emphasizes the understanding of suffering and its cessation. From this perspective, beauty is not limited to external artistic forms but is closely related to spiritual cultivation and mental development. It can be interpreted at both the worldly (lokiya) and supramundane (lokuttara) levels, encompassing both external and internal dimensions. Such aesthetic principles are clearly reflected in Lanna Buddhist art, particularly in the bronze Buddha images of the Fang artistic school. These artistic expressions symbolize faith in the Triple Gem and embody the tradition of representing the Buddha through symbolic forms categorized as uddesika stupas, which constitute valuable cultural heritage with significant artistic, historical, and spiritual value for the community. In terms of community life, the study found that the Fang community continues to maintain its Lanna cultural identity, with temples functioning as central institutions for religious practices, education, and communal activities. The community also preserves its local language, traditions, and ritual practices. However, contemporary socio-economic changes pose challenges to the preservation of cultural heritage, including the diminishing role of traditional artisans and the declining interest among younger generations. This research proposes the FANG Model, an integrative framework of Buddhist aesthetics consisting of four key components: F (Forms of Buddhist Art) representing the artistic dimension that reflects Lanna aesthetic identity; A (Aesthetic Ritual Practice) referring to ritual practices that transmit spiritual meanings through religious and cultural traditions; N (Network of Community Life) emphasizing community relationships and cultural participation; and G (Generative Cultural Sustainability) representing the outcome of cultural sustainability derived from the integration of these dimensions. The FANG Model demonstrates that Buddhist aesthetics functions not merely as an abstract concept but as a cultural force shaping the way of life, values, and identity of the Fang community within the context of contemporary Lanna society.

ดุษฎีนิพนธ์เรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาพุทธสุนทรียศาสตร์ที่ปรากฏในศิลปกรรมเมืองฝาง 2) ศึกษาวิถีชีวิตของชุมชนเมืองฝางในบริบทสังคมล้านนาร่วมสมัย 3) วิเคราะห์การบูรณาการพุทธสุนทรียศาสตร์ที่มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของชุมชนเมืองฝาง และ 4) นำเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับการบูรณาการพุทธสุนทรียศาสตร์กับวิถีชีวิตชุมชนในบริบทสังคมล้านนาร่วมสมัย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้การศึกษาข้อมูลจากเอกสาร (Documentary Research) ร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) กับผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 16 รูป/คน ซึ่งประกอบด้วยช่างฝีมือท้องถิ่น พระสงฆ์ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านศิลปะและพระพุทธศาสนา และชาวบ้านผู้มีบทบาทในชุมชน เพื่อนำข้อมูลมาวิเคราะห์และสังเคราะห์ตามกรอบแนวคิดทางพุทธสุนทรียศาสตร์และบริบทวัฒนธรรมล้านนา ผลการวิจัยพบว่า : พุทธสุนทรียศาสตร์ที่ปรากฏในศิลปกรรมเมืองฝางเป็นการบูรณาการหลักธรรมทางพระพุทธศาสนากับแนวคิดเรื่องความงามบนฐานพุทธปรัชญาเถรวาท ซึ่งมุ่งให้เกิดความเข้าใจในทุกข์และการดับทุกข์ ความงามในทัศนะพุทธสุนทรียศาสตร์จึงมิได้จำกัดอยู่เพียงรูปแบบภายนอก หากยังเชื่อมโยงกับการพัฒนาจิตใจและการปฏิบัติธรรม โดยสามารถพิจารณาได้ทั้งในระดับโลกียะและโลกุตตระ รวมทั้งมิติภายนอกและภายใน อิทธิพลของพุทธสุนทรียศาสตร์ดังกล่าวปรากฏชัดในงานพุทธศิลป์ล้านนา โดยเฉพาะพระพุทธรูปสำริดสกุลช่างฝาง ซึ่งสะท้อนศรัทธาในพระรัตนตรัยและคติการสร้างสัญลักษณ์แทนองค์พระพุทธเจ้าในฐานะอุทเทสิกเจดีย์ อันเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่มีคุณค่าทางศิลปกรรม ประวัติศาสตร์ และจิตวิญญาณของชุมชน ในด้านวิถีชีวิต ชุมชนเมืองฝางยังคงดำรงอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมล้านนาโดยมีวัดเป็นศูนย์กลางของกิจกรรมทางศาสนา การศึกษา และกิจกรรมสาธารณะของชุมชน ทั้งยังมีการสืบสานภาษา ประเพณี และพิธีกรรมท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมร่วมสมัยส่งผลให้เกิดความท้าทายต่อการอนุรักษ์มรดกศิลปวัฒนธรรม เช่น การลดบทบาทของช่างท้องถิ่นและความสนใจของคนรุ่นใหม่ที่ลดลง องค์ความรู้จากการวิจัยนี้ คือ FANG Model ซึ่งเป็นรูปแบบการบูรณาการพุทธสุนทรียศาสตร์ที่ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ F (Forms of Buddhist Art) มิติศิลปกรรมที่สะท้อนความงามและอัตลักษณ์ทางศิลปวัฒนธรรมล้านนา A (Aesthetic Ritual Practice) มิติพิธีกรรมที่ถ่ายทอดความหมายและคุณค่าทางจิตวิญญาณผ่านประเพณีและกิจกรรมทางศาสนา N (Network of Community Life) มิติชุมชนที่เชื่อมโยงผู้คนผ่านความสัมพันธ์ทางสังคมและกิจกรรมทางวัฒนธรรม และ G (Generative Cultural Sustainability) ผลลัพธ์ของการบูรณาการที่นำไปสู่การสร้างความยั่งยืนทางวัฒนธรรม โมเดลนี้แสดงให้เห็นว่าพุทธสุนทรียศาสตร์มิได้เป็นเพียงแนวคิดเชิงนามธรรม แต่เป็นพลังทางวัฒนธรรมที่มีบทบาทในการหล่อหลอมวิถีชีวิต ค่านิยม และอัตลักษณ์ของชุมชนเมืองฝางในบริบทสังคมล้านนาร่วมสมัยอย่างยั่งยืน