THE MODEL OF THE LIFESTYLE BASED ON THERAVADA BUDDHIST PHILOSOPHY OF RETIRED EDUCATIONAL PERSONNEL IN ROI ET PROVINCE

Abstract

This dissertation aims to: 1) study the lifestyle of retired educational personnel in Roi Et Province; 2) study the principles of Theravada Buddhist philosophy in relation to the lifestyle of retired educational personnel; 3) establish a lifestyle model based on Theravada Buddhist philosophy for retired educational personnel in Roi Et Province; and 4) To present knowledge about the lifestyle based on Theravada Buddhist philosophy of retired educational personnel in Roi Et Province. This dissertation is a qualitative research study, primarily analyzing data from documents and related research. The researcher collected field data through in-depth interviews with 20 experts. The data were analyzed, synthesized, and presented descriptively. The results of the study revealed: 1. The lifestyle of retired educational personnel in Roi Et Province is generally simple and humble. Most retirees live with their families, are involved in caring for their children, and participate in religious and social activities. They still utilize their previous knowledge and experience as counselors or volunteers. Regarding their health, they exercise regularly and attend regular medical appointments. This results in a peaceful and fulfilling life for society in their later years. 2. Theravada Buddhist philosophy is relevant to the lives of retired educational personnel. The Trilaksana principle helps them recognize the impermanence of the body and accept the changes of age and health with wisdom. The Four Noble Truths guide retirees to understand suffering and how to end suffering through mindfulness and wisdom development for peace of mind. The Five Ages and Cultures principle supports physical health care, associating with good friends, and living in balance with society. Meanwhile, the Dittha Dhammakattha Prayot principle encourages retirees to manage their finances, spend moderately, and earn additional income honestly. 3. Theravada Buddhist philosophy lifestyle of retired educational personnel in Roi Et Province promotes balance and well-being. The Trilaksana principle helps them recognize the impermanence of the body and accept the decline of aging. The Four Noble Truths helps them understand suffering and the path to eliminating suffering, resulting in retirees having a peaceful mind, reduced anxiety, and a wise perspective on the world. The Five Ages and Cultures principle supports society and coexistence. By knowing moderation in life, associating with good friends, and cultivating good relationships, the principle of Dittha Dhammakattha Prayothin provides guidelines for managing the economy after retirement, including diligently creating additional careers, preserving assets, and spending moderately. Integrating these four principles allows retirees to live a balanced life of body, mind, society, and economy, leading to a stable and peaceful quality of life in later life. 4. New knowledge called the "L.I.F.E. MODEL": L = Learning Dhamma refers to opening one's mind to study and accepting Theravada Buddhist philosophy, such as the Three Characteristics and the Four Noble Truths, to understand the nature of life, impermanence, and appropriate trust in the changes after retirement. I = Inner Peace refers to embracing Dhamma in daily life, such as mindfulness, meditation, and contemplation of the body and mind, helping seniors achieve peace and reduce stress, sadness, and feelings of worthlessness. F = Fellowship and Social Bonding refers to participating in community activities, such as prayer groups, volunteer groups, or temple activities. This helps retirees feel less isolated, enjoy friends, social life, and find meaning. E = Economic Simplicity, which refers to living a life of austerity, sufficiency, and contentment, in accordance with the principles of Ditthadhammikatthaprayot. This includes knowing the limits of spending, planning, and avoiding burdening others.

ดุษฎีนิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการดำเนินชีวิตของบุคลากรทางการศึกษาที่เกษียณอายุราชการในจังหวัดร้อยเอ็ด 2) เพื่อศึกษาหลักพุทธปรัชญาเถรวาทที่สัมพันธ์กับการดำเนินชีวิตของบุคลากรทางการศึกษาที่เกษียณอายุราชการ 3) เพื่อสร้างรูปแบบการดำเนินชีวิตตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของบุคลากรทางการศึกษาที่เกษียณอายุราชการในจังหวัดร้อยเอ็ด และ 4) เพื่อนำเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับรูปแบบการดำเนินชีวิตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของบุคลากรทางการศึกษาที่เกษียณอายุราชการในนจังหวัดร้อยเอ็ด ดุษฎีนิพนธ์นี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องเป็นหลัก ผู้วิจัยมีการเก็บข้อมูลภาคสนาม โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 20 รูป/คน แล้วนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์สังเคราะห์แล้วนำเสนอในเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า : 1. สภาพการดำเนินชีวิตของบุคลากรทางการศึกษาที่เกษียณอายุราชการในจังหวัดร้อยเอ็ด โดยทั่วไปเป็นไปอย่างเรียบง่ายและสมถะ ผู้เกษียณส่วนใหญ่ใช้ชีวิตอยู่กับครอบครัว มีบทบาทในการดูแลบุตรหลานและประกอบกิจกรรมทางศาสนาและสังคม ยังคงใช้ความรู้ประสบการณ์เดิมในการเป็นที่ปรึกษาหรือทำงานจิตอาสา ด้านสุขภาพมีการใส่ใจออกกำลังกายและพบแพทย์ตามนัดอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้การดำเนินชีวิตโดยรวมมีความสงบสุขและมีคุณค่าแก่สังคมในบั้นปลายชีวิต. 2. หลักพุทธปรัชญาเถรวาทที่สัมพันธ์กับการดำเนินชีวิตของบุคลากรทางการศึกษาที่เกษียณอายุราชการ โดยมีหลักไตรลักษณ์ช่วยให้ตระหนักถึงความไม่เที่ยงของสังขาร ยอมรับการเปลี่ยนแปลงของวัยและสุขภาพอย่างมีปัญญา หลักอริยสัจ 4 ชี้แนวทางให้ผู้เกษียณเข้าใจทุกข์และวิธีดับทุกข์ด้วยการฝึกสติและเจริญปัญญาเพื่อความสงบใจ หลักอายุวัฒนธรรม 5 เกื้อกูลด้านการดูแลสุขภาพร่างกาย การคบหากัลยาณมิตร และการดำรงชีวิตร่วมกับสังคมอย่างสมดุล ขณะเดียวกัน และหลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ ส่งเสริมให้ผู้เกษียณบริหารการเงิน ใช้จ่ายพอประมาณ และสร้างรายได้เสริมอย่างสุจริต 3. รูปแบบการดำเนินชีวิตตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของบุคลากรทางการศึกษาที่เกษียณอายุราชการในจังหวัดร้อยเอ็ด เพื่อความสมดุลและผาสุกได้ โดยหลักไตรลักษณ์ ช่วยให้ตระหนักถึงความไม่เที่ยงของร่างกาย ยอมรับความเสื่อมของวัย หลักอริยสัจ 4 ช่วยให้เข้าใจทุกข์และหนทางดับทุกข์ ส่งผลให้ผู้เกษียณมีจิตใจสงบ ลดความกังวล และมองโลกด้วยปัญญา หลักอายุวัฒนธรรม 5 เกื้อกูลด้านสังคมและการอยู่ร่วมกัน ด้วยการรู้จักประมาณในการดำรงชีวิต คบกัลยาณมิตร และสร้างสัมพันธ์อันดี หลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ ชี้แนวทางการจัดการเศรษฐกิจหลังเกษียณ ทั้งการเพียรสร้างอาชีพเสริม การรักษาทรัพย์ และการใช้จ่ายพอประมาณ เมื่อบูรณาการทั้ง 4 หลักเข้าด้วยกัน จะทำให้ผู้เกษียณดำเนินชีวิตอย่างสมดุลทั้งกาย ใจ สังคม และเศรษฐกิจ นำไปสู่คุณภาพชีวิตที่มั่นคงและสงบสุขในบั้นปลายชีวิต. 4. องค์ความรู้ใหม่ที่ได้เรียกว่า “L.I.F.E. MODEL” โมเดล L = Learning Dhamma (การเรียนรู้ธรรมะ) หมายถึง การเปิดใจศึกษาและน้อมรับหลักพุทธปรัชญาเถรวาท เช่น ไตรลักษณ์ อริยสัจ 4 เพื่อเข้าใจธรรมชาติของชีวิต ความไม่เที่ยง และวางใจให้เหมาะสมกับความเปลี่ยนแปลงในวัยหลังเกษียณ, I = Inner Peace (ความสงบภายใน) หมายถึง การน้อมนำธรรมะมาปฏิบัติจริงในชีวิตประจำวัน เช่น การเจริญสติ การทำสมาธิ การพิจารณากายใจ ช่วยให้ผู้สูงอายุเกิดความสงบ ลดความเครียด ความเศร้า และความรู้สึกไร้ค่า, F = Fellowship and Social Bonding (สัมพันธภาพที่ดีในสังคม) หมายถึง การมีส่วนร่วมในกิจกรรมชุมชน เช่น กลุ่มสวดมนต์ กลุ่มอาสาสมัคร หรือกิจกรรมทางวัด ซึ่งช่วยให้ผู้เกษียณอายุไม่รู้สึกโดดเดี่ยว มีเพื่อน มีสังคม และมีความหมาย และ E = Economic Simplicity (ความเรียบง่ายทางเศรษฐกิจ) หมายถึง การดำเนินชีวิตด้วยหลักสมถะ พอเพียง สมชีวิตา ตามหลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ การรู้จักประมาณในการใช้จ่าย รู้จักวางแผน และไม่สร้างภาระให้ผู้อื่น