PARTICIPATORY EDUCATIONAL MANAGEMENT MODEL OF PROVINCIAL SPECIAL EDUCATION CENTERS IN NORTHEASTERN REGION

Abstract

The purposes of this research were to: (1) identify the components and indicators of participatory educational management in Provincial Special Education Centers in the Northeastern region of Thailand; (2) develop a participatory educational management model for these centers; and (3) evaluate the developed model. The research sample consisted of 27 administrators, 311 teachers, and 171 supporting staff members. The research instrument was a five-point Likert-scale questionnaire with content validity indices ranging from 0.80 to 1.00. The overall reliability coefficients for the current and desirable conditions were both 0.98. Data were analyzed using frequency, percentage, mean, standard deviation, and the modified Priority Needs Index (PNImodified). The findings revealed that the participatory educational management framework comprised three components with fourteen indicators: (1) participatory management (4 indicators), (2) the quality management cycle (PDCA) (4 indicators), and (3) effective organizational performance in educational institutions (6 indicators). The developed model was evaluated as highly appropriate and feasible across all components and indicators, indicating its strong potential for practical implementation in Provincial Special Education Centers. The evaluation results further demonstrated that participatory management serves as a key driving mechanism for transforming organizational culture from a top-down structure to a horizontal, collaborative approach by engaging teachers and staff in planning, implementation, benefit-sharing, and evaluation processes, thereby fostering a strong sense of ownership. The PDCA cycle functions as the core operational process that ensures systematic participation, while effective organizational performance represents the ultimate outcome of the model, reflected in six dimensions: systematic planning, teamwork, participatory development, learning organization, monitoring, and continuous improvement. These findings are consistent with Leithwood et al. (2020), emphasizing that school effectiveness is driven by leadership practices that enhance professional learning and collaborative engagement among educational personnel.

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบและตัวบ่งชี้ของการบริหารจัดการการศึกษาแบบมีส่วนร่วมของศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 2) สร้างรูปแบบการบริหารจัดการการศึกษาแบบมีส่วนร่วมของศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และ 3) ประเมินรูปแบบการบริหารจัดการการศึกษาแบบมีส่วนร่วมของศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารจำนวน 27 คน ครูจำนวน 311 คน และเจ้าหน้าที่จำนวน 171 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ซึ่งมีค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ระหว่าง 0.80–1.00 และมีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับของสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์เท่ากับ 0.98 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และเทคนิคการจัดลำดับความต้องการจำเป็นแบบปรับปรุง (PNImodified) ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ประกอบและตัวบ่งชี้ของการบริหารจัดการการศึกษาแบบมีส่วนร่วมของศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ 14 ตัวบ่งชี้ ได้แก่ (1) การบริหารแบบมีส่วนร่วม จำนวน 4 ตัวบ่งชี้ (2) วงจรคุณภาพของการบริหาร จำนวน 4 ตัวบ่งชี้ และ (3) การทำงานที่มีประสิทธิภาพในสถานศึกษา จำนวน 6 ตัวบ่งชี้ 2) รูปแบบการบริหารจัดการการศึกษาแบบมีส่วนร่วมที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมและความเป็นไปได้อยู่ในระดับดีมากถึงมากที่สุดในทุกองค์ประกอบและทุกตัวบ่งชี้ สามารถนำไปใช้ในการบริหารจัดการศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้อย่างมีประสิทธิภาพ และ 3) ผลการประเมินรูปแบบพบว่า องค์ประกอบที่ 1 การบริหารแบบมีส่วนร่วม เป็นกลไกการขับเคลื่อนที่มุ่งเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กรจากแนวดิ่งสู่แนวราบ โดยใช้การมีส่วนร่วมในกระบวนการวางแผน ปฏิบัติ รับผลประโยชน์ และประเมินผล เพื่อสร้างความเป็นเจ้าของร่วมของครูและบุคลากร องค์ประกอบที่ 2 วงจร PDCA เป็นกระบวนการดำเนินงานหลักที่สนับสนุนการมีส่วนร่วมอย่างเป็นระบบ และองค์ประกอบที่ 3 การทำงานที่มีประสิทธิภาพ เป็นเป้าหมายปลายทางของรูปแบบ โดยพิจารณาจากความสำเร็จ 6 ด้าน ได้แก่ การวางแผนอย่างเป็นระบบ การทำงานเป็นทีม การมีส่วนร่วมในการพัฒนา การเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ การติดตามผล และการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ Leithwood et al. (2020) ที่ชี้ให้เห็นว่าประสิทธิภาพของสถานศึกษาต้องเกิดจากภาวะผู้นำที่ส่งผลต่อการเรียนรู้ของครูและบุคลากรอย่างยั่งยืน